Καταποντισμένες πόλεις

Αν η επιφάνεια της Μεσογείου ήταν χαμηλότερη κατά μερικές εκατοντάδες πόδια, θα μπορούσε να προστεθεί μεγάλης έκταση ξηράς στις ανατολικές ακτές της Τυνησίας, η Σικελία θα ενώνονταν με την Ιταλική χερσόνησο και τα ελληνικά νησιά θα ήταν μεγαλύτερα και πολύ περισσότερα. Έτσι το δείχνει ο χάρτης της Αλεξάνδρειας του Ίμπν Μπεν Ζάρα του 1487, ο οποίος, όπως και ο χάρτης του Πίρι Ράις και διάφοροι άλλοι χάρτες είναι αντίγραφο πολύ αρχαιότερων χαρτών, παρουσιάζοντας λεπτομερώς πολλά νησιά στο Αιγαίο που τώρα είναι κάτω απ΄ το νερό.

Εδώ μπορούμε να σημειώσουμε την ενδιαφέρουσα άποψη ότι, σύμφωνα με τις πρόσφατες θεωρίες περί Ελλήνων αρχαιολόγων, σαν το Δρος Γαλανόπουλου και Δρος Μαρινάτου, η Θήρα, στα βόρεια της Κρήτης ήταν η Ατλαντίδα, ή τουλάχιστον ότι έδωσε λαβή στο «θρύλο» για την Ατλαντίδα, ότι ένα νησί στο χάρτη του Ίμπν Μπεν Ζάρα, που μοιάζει με την Θήρα, εμφανίζεται πολύ μεγαλύτερο κατά την εποχή που έγινε ο χάρτης, χιλιάδες ίσως χρόνια πριν.

Το σημερινό νησί της Θήρας θεωρείται ότι έχασε ένα μεγάλο μέρος της έκτασή του σε μια ηφαιστειακή έκρηξη το 1500 π.Χ. Από τότε, υπέφερε από πολλούς σεισμούς και ακόμα συνεχίζει να «βράζει».

Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος του βυθού της Μεσογείου μοιάζει να αποτελείται από γκρεμούς, απότομα βράχια και πεδιάδες, σα να μην ήταν βυθός θαλάσσιος, αλλά ξηρά σκεπασμένη από θάλασσα. Πολλές πόλεις και λιμάνια της Μεσογείου που τώρα είναι κάτω από το νερό πλημμύρισαν ή καταποντίστηκαν σε πρόσφατες ιστορικές εποχές, μερικές φορές μάλιστα επανεμφανίζονται, όπως στην περίπτωση των στηλών του αρχαίου ναού του Ποτζουόλι της Ιταλίας που τώρα είναι πάνω από το νερό και που δείχνουν καθαρά σημάδια απ’ την τελευταία μακρόχρονη παραμονή τους κάτω από τη θάλασσα.

Ωστόσο υπάρχουν κι άλλες πόλεις που καταποντίστηκαν στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο πολύ νωρίτερα σε πολύ πιο βαθιά νερά κι αυτό ίσως να οφείλεται στους πολλούς σεισμούς που είναι ενδημικοί σ’ αυτές τις περιοχές.

Βουνά και Πυραμίδες



Σε όλο το μήκος της αμερικανικής ηπείρου πολλά βουνά και λόφοι, πανύψηλα και αγνώριστα για πολλούς αιώνες, αποκαλύφθηκε πως ήταν πυραμίδες ή προχώματα φτιαγμένα από άνθρωπο. Ξέρουμε πως ο λόφος που χτίστηκε η Εκκλησία της Τσολούλα στο Μεξικό, ήταν πλατφόρμα ενός πυραμοειδούς ναού των Αζτέκων με πάνω από 60 μέτρα ύψος με εμβαδόν πολύ μεγαλύτερο από εκείνο της Μεγάλης Πυραμίδας της Αιγύπτου.



Το ψηλότερο κτίριο της αμερικανικής ηπείρου πριν εμφανιστούν οι πρώτοι ουρανοξύστες της Νέας Υόρκης, ήταν ένας ξεχασμένος ναός των Μάγιας το Τικάλ της Γουατεμάλας, που τώρα λέγεται απλώς Τικάλ Δ’. Το Τικάλ Δ’, σκεπασμένο από τα δέντρα ήταν χαμένο για πολλούς αιώνες στη ζούγκλα αν και ήταν ένας πύργος πιο όρθιος από πυραμίδα που φτάνει σε ύψος τα 65 μέτρα.

Με τον ίδιο τρόπο, τεράστια πυραμοειδή ανάκτορα, ναοί και φρούρια της περουβιανής ακτής, φτιαγμένα από τούβλα αργίλου, νομιζόταν, χάρη στο μέγεθός τους, πως ήταν φυσικά χαρακτηριστικά του εδάφους, ώσπου μερικές γειτονικές κατασκευές, το περίγραμμα των οποίων ήταν ορατό μόνο από ψηλά και όχι από το έδαφος, έδειξαν ότι ήταν ανθρώπινα κατασκευάσματα και ανήκαν στους προ-ινκαϊκούς Τσιμού και άλλους πολιτισμούς.

Στο Μεξικό, στη διάρκεια της επαναστατικής περιόδου, οι στρατιώτες του Πάντσο Βίλλα, τοποθέτησαν μία μονάδα πυροβολικού πάνω σ’ ένα λόφο με επίπεδη κορυφή για να βομβαρδίσουν από κει τον Ομοσπονδιακό Στρατό. Οι συνεχείς πυροβολισμοί τους, τραντάζοντας το έδαφος, μετακίνησαν το χώμα και ξεσκέπασαν την κορυφή μιας αζτεκικής πυραμίδας όπου στεκόντουσαν.

Τιαουανάκο

Όπως και να χτίστηκαν αυτά τα αινιγματικά κτίρια, στέκονται ακόμα όρθια σε βουνοκορφές και σχεδόν απρόσιτους γκρεμούς. Κατά κάποιον τρόπο, μας φέρνουν αντιμέτωπους μ’ ένα αρχαιολογικό «τετελεσμένο γεγονός»: δεν μπορεί να χτίστηκαν … κι όμως εκεί βρίσκονται!



Το απίθανο χαρακτηριστικό του Τιαουανάκο, μιας πόλης με γιγάντια ερείπια στις ακτές της λίμνης Τιτικάκα της Βολιβίας, είναι ακριβώς το ότι χτίστηκε. Στέκεται σ’ ένα έρημο οροπέδιο σε υψόμετρο 3.870 μέτρα, ένα ύψος που προκαλεί τη ζαλάδα των ψηλών βουνοκορφών, σε όσους δεν έχουν συνηθίσει σε τέτοιο υψόμετρο. Η τοποθεσία είναι υπερβολικά ψηλή για να φυτρώσει σιτάρι, για να ζουν γάτες, για να γεννούν λευκές γυναίκες και οπωσδήποτε για έναν ολόκληρο λαό που να έχτισε και να σκάλισε τους τεράστιους ογκόλιθους που αποτελούν την πόλη. Παρ’ όλο το απίστευτο υψόμετρο, ένας αρκετά μεγάλος πληθυσμός θα πρέπει ν αέξησε εκεί γύρω καθώς αποδεικνύουν οι κλιμακωτές λοφοπλαγιές, ένα εγκαταλειμμένο λιμάνι και πάμπολα γειτονικά ερείπια.



Όταν οι Ισπανοί έφτασαν στο Τιαουνάκο, οι Ινδιάνοι Κέτσουα και Αϋμαρά που βρήκαν εκεί, δεν ήξεραν να τους πουν τίποτα άλλο για τη μεγάλη ερειπωμένη πόλη παρά μόνο ότι την είχαν χτίσει οι Θεοί. Οι Ισπανοί, εξετάζοντας προσεκτικά, ανακάλυψαν πως οι τεράστιοι πέτρινοι τοίχοι των ναών, χτισμένοι πάνω σε θεμέλια από ογκόλιθους που ζύγιζαν 100 τόνους ο καθένας, στεκόντουσαν στη θέση τους χάρη σε κάτι ασημένιες σφήνες. Οι Ισπανοί, ενθουσιασμένοι, άρχισαν να αφαιρούν αυτές τις σφήνες σε μία μεγάλης κλίμακας επιχείρηση οικοδομής. Δυστυχώς, πολλοί τοίχοι γκρεμίστηκαν με τους μεταγενέστερους σεισμούς και ένα μεγάλο μέρος της πόλης, περιλαμβανομένων σκαλιστών ογκόλιθων και αγαλμάτων, κυριολεκτικά μεταφέρθηκε με τους αιώνες που πέρασαν, για να χτιστούν άλλες οικοδομές μέσα στην ίδια πόλη της; Λα Παζ και για την υποδοχή μιας σιδηροδρομικής γραμμής. Το υπόλοιπο υλικό που γλίτωσε ήταν απλώς πολύ ογκώδες ια να μεταφερθεί.

Ωστόσο, υπάρχουν αρκετά υπολείμματα για να δημιουργήσουν ένα αρχαιολογικό αίνιγμα. Το απίθανο δεν είναι μόνο ότι τόσο περίπλοκα σκαλιστά μπορεί να έγιναν πάνω σε σκληρή πέτρα με πέτρινα εργαλεία, αλλά και το ότι οι πέτρες που χρησίμεψαν για την οικοδόμηση είναι τέλεια γεωμετρικά κομμένες λες και τις πελέκησαν με ατσάλινα εργαλεία. Μία πέτρινη πόρτα που υπάρχει ακόμα, την οποία οι σημερινοί Ινδιάνοι λένε Πύλη του Ηλίου (αν και η κεντρική αναπαράσταση φαίνεται να είναι ο Θεός της Βροχής), είναι κομμένη σ’ ένα μοναδικό ογκόλιθο και είναι βαθιά σκαλισμένη με αινιγματικές φιγούρες, μερικές από τις οποίες δεν είναι τελειωμένες, λες και κάτι διέκοψε την εργασία των χαρακτών.



Η ηλικία του Τιαουανάκο αποτελεί θέμα διαμάχης και κυμαίνεται από 1.500 μέχρι 15.000 και παραπάνω χρόνια. Τα οστά ζώων που έχουν εξαφανιστεί και που βρέθηκαν εκεί κοντά δεν δηλώνουν υποχρεωτικά και την ηλικία της πόλης. Ωστόσο, όταν αναπαραστάσεις εξαφανισμένων ζώων, σαν τον τοξόδοντα, εμφανίζονται σε κομμάτια κεραμικής, τότε ενδείκνυται να επεκταθεί το χρονικό διάστημα εφόσον υπάρχει τέτοια καθορισμένη βάση. Συχνά ειπώθηκε ότι το Τιαουανάκο, ένα λιμάνι που τώρα βρίσκεται μακριά από το νερό και η λίμνη Τιτικάκα, μια βαθιά λίμνη με ωκεάνια πανίδα, βρισκόταν κάποτε στο επίπεδο της θάλασσας και ότι ξεπετάχτηκε περισσότερο από δύο μίλια ύψος στη διάρκεια των διαταραχών του φλοιού της γης, οι οποίες δημιούργησαν επίσης τη νέα οροσειρά των Άνδεων, μία θεωρία δηλαδή που ίσως μπορούσε να εξηγήσει την εγκατάλειψη του Τιαουανάκο και την ύπαρξη μιας γραμμής αλυκών αλατιού στα γύρω βουνά.

Η προέλευση του Τιαουανάκο είναι τόσο μυστηριώδης, η τοποθεσία τόσο ερημική, η οικοδόμηση τόσο ανεξήγητη, που μερικοί ερευνητές που έμεινα αρκετό καιρό για να συνηθίσουν πρώτα στο υψόμετρο, εμβάθυναν αρκετά στο μυστήριο του Τιαουανάκο με τα συμπεράσματά τους.



Μερικά απ’ αυτά αναφέρονται στην Πύλη του Ηλίου. Η κεντρική ανθρωπόμορφη αναπαράσταση πάνω απ’ την πύλη έχει ακτίνες γύρω από το κεφάλι της και κρατάει στο κάθε χέρι συμβολικές αστραπές. Είναι περιτριγυρισμένη από 24 μικρότερες φιγούρες που την κοιτάνε φάτσα από κάθε πλευρά και μερικές μοιάζουν με ανθρώπους και άλλες με πουλιά.  Όλ’ αυτά μπορεί να έχουν κάποια ημερολογιακή ή αστρονομική χρησιμότητα όπως συμβαίνει συχνά με τα σκαλιστά των Ινδοαμερικανών. Ωστόσο, αν παρατηρήσουμε από πολύ κοντά τα καπέλα, και τα πρόσωπα μερικών από τις δευτερεύουσες φιγούρες, θα βρούμε μερικές καταπληκτικές ομοιότητες. Το ανασηκωμένο μάτι ενός από τα πλάσματα που μοιάζουν με πουλιά, θυμίζει ένα μέρος αεριωθούμενου αεροπλάνου ή υποβρυχίου, ενώ το μάτι ενός ανθρωπόμορφου πλάσματος μοιάζει να αποτελεί μέρος μιας ζωγραφιάς αναπαράστασης ενός βουτηχτή με σκάφανδρο. Αυτές οι ομοιότητες προσθέτουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω των θρύλων που λένε για ουράνιους Θεούς, που κατέβηκαν στο Τιαουανάκο και λόγω των διαδόσεων ότι υπάρχουν ερείπια κάτω από τη λίμνη Τιτικάκα τα οποία, δεν ανακάλυψε με τις υποβρύχιες εξερευνήσεις του ενός μέρους του βυθού, ο πλοίαρχος Κουστώ.

Φιγούρες σκαλισμένες στην Πύλη του Ηλίου. Μερικοί μελετητές αυτών των εντυπωσιακών αναπαραστάσεων υποστηρίζουν πως αρχαία αντίστοιχα σύγχρονων εφευρέσεων μπορούν να βρεθούν σε αυτές, οι οποίες διασώθηκαν από την αρχαιότητα βασιζόμενοι στο ότι το σχεδίασμα του ματιού της αριστερής φιγούρας μοιάζει με δύτη ή αστροναύτη, ενώ το μάτι της δεξιάς φιγούρας που θυμίζει πουλί, μοιάζει με αεριωθούμενο όχημα.

Κhipu



Canuto Khipu
(University of San Martin de Porres, Λίμα, Περού)

Η Αυτοκρατορία των ΙΝΚΑΣ χρησιμοποιούσε ένα παράξενο υποκατάστατο γραφής, τη χρήση του οποίου δεν έχουμε καταλάβει εντελώς. Πρόκειται για τα «κίπου» (khipu), ένα μάτσο από φουντωτά κορδόνια με κόμπους διαφόρων χρωμάτων, που οι Ισπανοί βρήκαν σ’ ολόκληρη την Ινκαϊκή Αυτοκρατορία όπου χρησιμοποιόντουσαν για την καταμέτρηση του πληθυσμού, της παραγωγής, των φόρων, της στρατολογίας και γενικά όλης της γραφειοκρατίας της τόσο καλά οργανωμένης και ουσιαστικά σοσιαλιστικής Αυτοκρατορίας των Ίνκας.

(Μουσείο Radicati, Λίμα, Περού)

Μια ειδική κάστα γραφιάδων ήταν πάντα έτοιμη να μεταφράζει τους κόμπους των «κίπου» όπου τα διάφορα στοιχεία καταγράφονταν με τόση ακρίβεια, που λένε πως αν έλλειπε ένα σαντάλι κάπου στην απέραντη αυτοκρατορία, ο Ίνκα θα το μάθαινε. Ωστόσο, είναι πιθανό ότι το σύστημα των «κίπου»ήταν κάποιο είδος γραφής ή μία γραφή πιο πέρα από την κλασική γραφή που όλοι ξέρουμε. Φαίνεται πως είχαν ξεπεράσει την ανάγκη του αλφάβητου φτάνοντας σε ένα σύστημα κομπιούτερ.

Εξαψήφιο Khipu
(American Museum of Natural History, Νέα Υόρκη)

Αν λάβουμε υπόψη μας τους πιθανούς συνδυασμούς απλών στοιχείων σ’ αυτές τις τράπεζες μνήμης που ήταν «κίπου», θα πρέπει να υπολογίσουμε επίσης  ότι με τον αριθμό των κορδονιών, το μήκος τους, το χρώμα τους, τη διαφορετική ύφανση, τη συχνότητα και τις αποστάσεις των κόμπων, ακόμα και το σχήμα του κάθε κόμπου, οι συνδυασμοί ήταν άπειροι και μάλιστα ότι η αναπαράσταση του προφορικού λόγου φτάνει να είναι πραγματοποιήσιμη.



UR035
(Santiago de Chile Museo de Arte Chileno Precolombino, Χιλή)

H ρόδα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα χαμένης γνώσης μας παρουσιάζεται όταν αναφερόμαστε στη γνώση ή την έλλειψη γνώσης της ρόδας. Είναι πασίγνωστο πως όταν οι Ισπανοί κονκισταδόρες έφτασαν στην Αμερικανική ήπειρο και πρωτοαντίκρισαν τους προηγμένους ιθαγενείς πολιτισμούς του Μεξικού, της Κεντρικής Αμερικής και των Οροπεδίων των Άνδεων, βρήκαν αξιοσημείωτους λιθόστρωτους δρόμους, περάσματα πάνω στα βουνά και τούνελ από κάτω τους, υπερυψωμένους δρόμους πάνω από λίμνες και μακριές κρεμαστές γέφυρες. Με άλλα λόγια δηλαδή, όλα τα αναγκαία για ένα πολύ αναπτυγμένο σύστημα μεταφορών, εκτός από τα λογικά μέσα διακίνησης, όπως βαγόνια, κάρα και καρότσες. Αλλά δεν υπήρχαν ρόδες. Τα πάντα μεταφερόντουσαν με ανθρώπινα καραβάνια ή φορτωμένα πάνω στις ράχες των λάμας ή των ανθρώπων. Την εποχή των Ίνκας, οι δρομείς (τσάσκις) έφταναν να γίνουν ένα είδος εκλεκτής ράτσας και, με τις σκυταλοδρομίες τους, κάλυπταν τόσο μεγάλες περιοχές και σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα, ώστε ο Ίνκα στην πρωτεύουσά του, πάνω στο βουνό, λάμβανε και έτρωγε φρέσκο ψάρι της ημέρας από την ακτή.

Ωστόσο, παρ’ όλη την οργάνωση, την αρχιτεκτονική κουλτούρα, την τεχνική πρόοδο, τις μεταφορές τροφίμων και αγαθών στις αυτοκρατορίες των Ινδοαμερικανών, η έλλειψη ρόδας γίνονταν δεκτή σαν απόδειξη πως οι προ-Κολομβιανοί κάτοικοι της Αμερικής δεν είχαν ξεπεράσει το στάδιο της Λίθινης Εποχής.

Κι άλλα σχήματα ...

Οι κολοσσιαίες φιγούρες, προϊόντα ενός πολιτισμού με πολύ προχωρημένη κουλτούρα που εξαφανίστηκε πριν την ανακάλυψη της Αμερικής, επαναλαμβάνονται και σε άλλα σημεία της αμερικανικής ηπείρου. Σχεδόν 200 μίλια πιο νότια, υπάρχουν χιλιάδες τέτοια παρεμφερή σχήματα, ακόμα και αστεριών, χαραγμένα σε βράχους και πλαγιές, καθώς και στην Καλιφόρνια, στον ποταμό Κολοράντο, όπου οι βραχογραφίες που υπάρχουν εκεί, καλύπτου μεγάλες εκτάσεις εδάφους και αποτελούνται από γραμμές και αυλάκια φτιαγμένα από μικρές πέτρες, που θυμίζουν αρκετά την τεχνική της Νάζκα και περιλαμβάνουν και τεράστιες ανθρώπινες φιγούρες. Λεγόταν «Λαβύρινθος των Μοχάβε», αν και οι επιζώντες Ινδιάνοι Μοχάβε αρνούνται οποιαδήποτε σχέση και γνώση επ’ αυτού. Ένα μεγάλο μέρος της περιοχής καταστράφηκε γύρω στο 1880 όταν κατασκευάστηκε μια σιδηροδρομική γραμμή που περνούσε ανάμεσα.

Ίσως το εντυπωσιακότερο απ΄ αυτά τα αρχαία σχήματα να είναι το «Καντελάμπρο των Άνδεων» (Κηροπήγιο των Άνδεων), με μήκος 245 μέτρα, σκαλισμένο πάνω σε μία πλαγιά στο Παράκας του Περού, μέσα στον Κόλπο του Πίσκο και φαίνεται καθαρά μόνο απ’ τ’ ανοιχτά του Ειρηνικού. Είναι ένα τεράστιο σκάλισμα, με τρίφωτη λυχνία ή με τρίαινα και φαίνεται να δείχνει προς την Κοιλάδα της Νάζκα, σαν γιγάντιο σχήμα τροχαίας. Όταν το πρωτοείδαν οι Ισπανοί κονκισταδόρες το πήραν για θείο σημάδι – Τριάδα – και το ερμήνευσαν σαν ενθάρρυνση για να συνεχίσουν να κατακτούν, να εκχριστιανίζουν και να σκλαβώνουν τους ντόπιους.

Όταν εξέτασαν από κοντά τα 245 μέτρα του πάνω στο βράχο, οι Ισπανοί ανακάλυψαν ένα τεράστιο σχοινί δεμένο στο κεντρικό πιρούνι και υπήρχαν ενδείξεις ότι κι άλλα σχοινιά και σπάγκοι ήταν συνδεδεμένα με τα ακριανά πιρούνια, δημιουργώντας ένα σύμπλεγμα που η χρήση του έμεινε άγνωστη.

Κάποιο υποθέτουν ότι το «Καντελάμπρο» ήταν ένα ενδεικτικό σημάδι για πιλότους που έδειχνε τους διαδρόμους προσγείωσης της Νάζκα.

«Οι δρόμοι των Ίνκας», β' μέρος

Μια εξήγηση λιγότερο εντυπωσιακή αλλά εξίσου γοητευτική, μας προτείνουν με τις έρευνές τους ο Δρ Πωλ Κόσοκ και η Δρ Μαρία Ράιχε. Ο Δρ Κόσοκ, ενώ εξέταζε τις μυστηριώδες γραμμές στην ίδια την περιοχή, έτυχε να σταθεί πάνω σ’ ένα λόφο στο τέλος μιας μεγάλης γραμμής απ’ όπου ξεκινούσαν πολλές άλλες. Η ημερομηνία ήταν 22 Ιουνίου, χειμερινό ηλιοστάσιο για το νότιο ημισφαίριο. Όταν ο ήλιος έδυσε, άγγιξε τον ορίζοντα στην άλλη άκρη της γραμμής όπου στεκόταν. Η αξιοσημείωτη αυτή σύμπτωση τον έκανε νε ελέγξει πολλές άλλες γραμμές από την άποψη πως πρόκειται για αστρονομικές κατευθύνσεις και έτσι ανακάλυψε ότι πολλές απ΄ αυτές τις γραμμές έδιναν σαφή στοιχεία σχετικά με τις τροχιές των πλανητών, του ήλιου και της σελήνης και υπολογισμούς σχετικούς με τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες.

Η Δρ Ράιχε, που επίσης έκανε τις έρευνές της στην ίδια περιοχή, επιβεβαίωσε και επεξεργάστηκε αυτά τα στοιχεία και μάλιστα προσδιόρισε μια κατά προσέγγιση χρονολογία (500 π.Χ.) κατασκευής του «μεγαλύτερου αστρονομικού βιβλίου του κόσμου» χρησιμοποιώντας γι αυτό τον υπολογισμό την ετήσια εκτροπή ορισμένων σταθερών άστρων από τις γραμμές που ήταν χαραγμένες στην έρημο.

Μήπως αυτοί οι τεράστιοι αστρονομικοί χάρτες έγιναν για να τους βλέπει κάποιος από ψηλά; Αν είναι έτσι, αυτός ο «κάποιος» πρέπει σίγουρα να ήταν οι θεοί οι οποίοι έπρεπε να μνημονεύονται και να εξευμενίζονται όχι μόνο για να διατηρήσουν τον ήλιο, τη σελήνη, τους πλανήτες και τους αστερισμούς στην τροχιά τους αλλά και για να κρατάνε το κλίμα κάτω από τις ίδιες πάντα συνθήκες. Τα τεράστια αυτά σχέδια ίσως να αναπαρίσταναν αστερισμούς του ζωδιακού κύκλου ή άλλες ομάδες αστεριών.